De wondere wereld van geuren

 

Verplaats je een keer in de hond.

De neus van de hond kan verschillende kleuren hebben, van roze tot zwart, en heeft net als een vingerafdruk een unieke afdruk. Bekijk je de neus van voren dan zie je een neusspiegel met twee neusgaten. De neus is vochtig, gespierd en draaibaar. Een natte neus aan buiten- en binnenkant zorgt niet alleen voor reiniging, maar de hond kan hierdoor ook beter ruiken (geur opnemen).

Als wij als mens iets goed willen ruiken, moeten wij diep inademen (je neemt een neus vol). Maar de hond heeft bij het ruiken een hogere ademhalingsfrequentie, en kan door lucht van voren in te ademen en zijwaarts weg te blazen bijna continu geur opnemen. Settles et al 2002 heeft dit zichtbaar gemaakt in zijn onderzoek.

Air Flow

 

Binnenstebuiten

Achter de neusspiegel zit een linker en rechterneusholte, gescheiden met een tussenschot. Net als wij mensen stereo kunnen horen en richting van geluid kunnen bepalen door ons hoofd te draaien, kan een hond stereo ruiken door de verschillen tussen rechter en linker neusholte.

 

 

 

 

 

 

Reukcellen

Gaan we dieper de neus in, dan komen we verschillende structuren tegen: kaakschelpen, zeefbeenschelpen, bijholten, slijmvliezen met (reuk)cellen. In diagram 1A en 1B (Syrotuck 1972) zijn de verschillen in hoeveelheid, en de positie van de reukcellen (olfactory cells) tussen mens en hond duidelijk te zien. De mens heeft ongeveer 5 miljoen reukcellen, de hond heeft er tussen 125 en 300

Gaan we nog een stukje verder inzoomen, dan zien we dat een reukcel geurreceptoren bevat. Er zijn wel 1000 verschillende geurreceptorgenen bekend bij de hond (vergeleken met ongeveer 350 bij de mens).

Deze geurreceptoren op de cellen ‘vangen’ de geurmoleculen op en dit proces veroorzaakt een elektrische prikkel die via de zenuwen naar het geurhersendeel (olfactory lobe/bulb) gaan, zoals in onderstaand plaatje is te zien (Firestein, Nature 2001).

In de praktijk zal een hond meerdere geuren ruiken, maar geeft dan prioriteit aan een geur in zijn hersenen. Denk maar eens aan het uitlaten waarbij de hond ineens bovenop de rem staat om uitgebreid een polletje gras te besnuffelen…..herkenbaar?



De hersenen

Er is ook een duidelijk verschil in de relatieve grootte van het hersendeel dat met geur te maken heeft tussen mens en hond. Namelijk 5 % voor een mens, en wel 35 % voor een hond. Voor de hond is dit een aanzienlijk deel van zijn hersenen, dat van levensbelang is voor het zoeken van voedsel, voortplanting, veiligheid etc.



Het vomeronasaal orgaan (orgaan van Jacobson)

Het vomeronasaal orgaan (ook wel orgaan van Jacobson) heeft een belangrijke functie voor de reuk. Geurmoleculen die via de bek binnen komen, worden daar gedetecteerd. Het orgaan van Jacobson bevindt zich in de bek van de hond, achter de bovenhoektanden in de neusbodem (zie hierboven: diagram 1A Syrotuck 1972) en speelt een rol bij feromonen en andere geuropname.

Laat jouw hond zijn bal of stok ook vallen als hij intensief wil ruiken aan een polletje? In feite maakt hij dan de bek vrij om geur op te nemen via het orgaan van Jacobson, dus vrij om meer te ruiken! Er zijn meer diersoorten die het orgaan van Jacobson ook hebben, zoals paarden, slangen, katten en schapen.

Bij paarden heet het flemen (bovenlip krult omhoog en drukt de neusgaten dicht om beter te kunnen analyseren). Maar ook de mens heeft dit orgaan, al zijn wij er niet zo bewust mee bezig. Een geurspecialist (bijv. vinoloog of iemand uit voedingsindustrie) traint zijn/haar neus regelmatig en is meer bewust met geur bezig. Maar onbewust krijgen wij ook geurinformatie over bijvoorbeeld het andere geslacht.

 

 

Korte of lange neus?

Een hond met een korte snuit heeft wellicht minder reukcellen, maar in het algemeen nog meer dan genoeg. Ook boxers en mopshonden worden als speurhond of reddingshond gebruikt. Ademhalingsproblemen komen bij korte snuiten echter vaker voor dan bij langere snuiten, en daarmee ook grotere kans op oververhitting en snurken. Onderzoek heeft uitgewezen dat het reukcentrum in de hersenen van deze korte snuit honden gekanteld is. Onbekend of dit ook effect heeft op het reukvermogen.

 

 

Het reukvermogen kan afnemen door:

  • Leeftijd
  • Gebitsproblemen
  • Medicijngebruik
  • Bepaalde ziekten
  • Hormonale problemen
  • Etc.

Maar in het algemeen blijft de hondenneus vele malen beter ruiken dan die van de mens (en misschien maar goed ook …..want anders werden wij tijdens een wandeling ook vaker afgeleid!)

Door het uitgebreide assortiment aan geurreceptoren van de hond, ruiken wij mensen paprikasoep, maar een hond ruikt alle afzonderlijke ingrediënten!

Hee, ik ben Sabrina

Ik hecht enorm veel waarde aan het welzijnsgericht omgaan met honden.Dit is ook de rode draad doorheen de blogs.

meer blogs

Hee, ik ben Sabrina

Ik hecht enorm veel waarde aan het welzijnsgericht omgaan met honden.Dit is ook de rode draad doorheen de blogs.

meer blogs